Định luật MURPHY - "Họa vô đơn chí"


Định luật Murphy khẳng định: nếu một điều xấu CÓ THỂ xảy ra, nó SẼ xảy ra, và vào thời điểm tệ nhất có thể!

Nếu người Việt có thành ngữ: “họa vô đơn chí” thì người Mỹ cũng có “Định luật Murphy” (Murphy’s Law) vô cùng thông dụng.

Khi chuyên gia tên lửa Edward A. Murphy thất bại trong một thí nghiệm tưởng chừng không thể sai sót chỉ vì một nhầm lẫn cực hy hữu, ông đã phải thốt lên: nếu một điều xấu CÓ THỂ xảy ra, nó SẼ xảy ra! (Anything that can go wrong, will go wrong). Thế là định luật Murphy ra đời và sau vài tháng trở nên cực kỳ nổi tiếng trong ngành kỹ thuật vũ trụ.

Định luật Murphy còn được gọi là “định luật bánh bơ”, bởi Edward A. Murphy đã dùng hiện tượng“bánh mì phết bơ” để chứng minh ra nó vào năm 1949. Hãy tưởng tượng, nếu bạn đánh rơi miếng bánh sandwich thơm ngon có trét bơ lên một mặt. Chắc chắn trong đa số lần, miếng bánh của bạn sẽ rơi úp mặt có bơ (mặt ngon nhất) xuống đất.


Định luật bánh bơ: mặt bánh có phết bơ thường rơi úp xuống

 

Định luật bánh bơ: nếu có thể, sai sót sẽ luôn xảy ra

Nhiều người đã bật cười khi lần đầu biết đến thí nghiệm “bánh bơ”. Nhưng đó chỉ là một trong số vô vàn tiền đề vui nhộn chứng minh định luật Murphy. Hãy ngẫm lại, có phải rất nhiều lần bạn thấy như mình cứ bị vận xui bất ngờ “chộp” lấy. Những tình huống này đều đã được kiểm chứng có tuân theo định luật Murphy. Chẳng hạn:

• Hết 6 ngày trong tuần bạn đều mang theo ô mặc dù trời tạnh ráo. Buổi sáng cuối tuần tươi đẹp, trời đang xanh trong bỗng đổ mưa to, còn bạn thì ở ngoài đường, diện bộ đồ đẹp nhất và… quên mang dù!

• Bạn xếp hàng tính tiền trong siêu thị, thấy hàng bên cạnh tính nhanh hơn liền bỏ sang hàng đó. Ngờ đâu bạn vừa sang, máy tính tiền của hàng này bỗng bị hỏng và bạn tiếp tục… chờ.

• Nếu có một ống nghiệm rơi ra từ giá đỡ thì nó thường chứa mẫu vật quan trọng nhất.

• Bạn thường quên chìa khóa cửa vào ngày mà mọi người khác không có ở đó.

• Máy chiếu thường hỏng vào ngày diễn ra buổi thuyết trình.

Việc xấu có xác suất xảy ra cao

Nguyên tắc Murphy cảnh báo, nếu không muốn tình huống xấu xảy ra, hãy hạn chế sai sót hết mức có thể (chẳng hạn, luôn mang theo dù). Bởi chỉ cần có khả năng, việc xấu có rất nhiều cơ hội trở thành hiện thực.

Không ít nhà khoa học phủ nhận định luật Murphy và khẳng định đó chỉ là kết quả của việc chọn lọc ký ức: ta thường nhớ lâu hơn những gì không tốt nên cảm thấy chúng thường xảy ra hơn, thế thôi! Để chứng minh Murphy sai, họ đã nỗ lực tính toán, thử nghiệm bằng mọi lý thuyết trong tất cả các lĩnh vực nhưng đều thất bại. Thật ngạc nhiên, kết quả cho thấy tình huống xấu luôn có xác suất xảy ra cao hơn. Chỉ riêng trường hợp “bánh bơ”, dù lặp lại thí nghiệm bao nhiêu lần thì hết 90% số lần mặt có bơ sẽ úp xuống.

Mặt khác, nhiều người còn nhầm tưởng Murphy là định luật mang nghĩa tiêu cực. Thực ra, luật Murphy là nguyên tắc cực kỳ giá trị và hữu ích:

• Một mặt, giúp dự đoán tất cả tình huống xấu có khả năng xảy ra. Khoa học đã chứng minh, cảm giác mất kiểm soát là nhân tố quyết định tạo ra căng thẳng. Nhờ tiên liệu trước, ta chuẩn bị tâm lý đối mặt với tình huống xấu nhất có thể.

• Mặt khác, giúp đề ra biện pháp để khắc phục, giảm bớt hoặc ứng phó với tình huống xấu đã tiên liệu. Như trong trường hợp Murphy, thí nghiệm của ông thất bại vì lắp ngược một cảm biến. Như vậy, khả năng lắp theo hai chiều của cảm biến (If there are two or more ways to do something…) đã khiến tình huống xấu hơn xảy ra. Bằng cách thiết kế lại để cảm biến chỉ cài được theo một chiều, Murphy không bao giờ mắc phải sai lầm cũ nữa.


Luật của Murphy: không chỉ là thành ngữ

Sau khi công bố, rất nhiều người vẫn xem Murphy là định luật “ngốc nghếch”, thường được dùng như thành ngữ “nói cho vui” chỉ thời điểm gặp xui xẻo.

Đến khi bước ngoặt xảy ra năm 1995, bài viết “Tumbling toast, Murphy's Law and the fundamental constants” của Robert Mathews đăng trên tập san Eurpean Journal of Physics đã khẳng định: luật Murphy có thật. Bằng những khái niệm và định luật cơ học như moment ngẫu lực, lực hấp dẫn, gia tốc trọng trường, lực rơi tự do...; nghiên cứu của Robert cho thấy, luật Murphy là quy luật không thể tránh khỏi của vũ trụ.

Định luật Murphy cuối cùng đã được viết ra trong một phương trình:

Trong đó, P M là xác suất xảy ra tình huống xấu. K M là hằng số Murphy. F là tần số. U là tính cấp bách, C chỉ tính phức tạp của vấn đề, I là tầm quan trọng của kết quả. Các thông số C, U, I và F có thang điểm từ 1-10. Điền đầy đủ thông số vào phương trình và bạn sẽ có xác suất của tình huống xấu nhất có thể xảy ra cho vấn đề cụ thể.

Kết quả này mang đến cho Robert Mathews giải Ig Nobel Vật Lý năm 1996.

Trên cơ sở công thức Murphy, năm 2003, giải Ig Nobel Cơ khí một lần nữa vinh danh Edward A. Murphy cùng 2 nhà khoa học quá cố khác - John Paul Stapp và George Nichols - những đồng sự giúp ông chứng minh Luật Murphy. Mãi 54 năm sau khi công bố, định luật Murphy mới được công nhận.


Hãy đón đầu những bất ngờ khó chịu

Từ ngày công bố, kể cả những thời điểm chưa tìm ra công thức Murphy, Luật Murphy vẫn rất phổ biến trong ngành công nghiệp hàng không vũ trụ, một môi trường vốn khắc nghiệt và không khoan nhượng với sai lầm.

NASA cũng tin dùng luật Murphy như kim chỉ nam để tránh những thiếu sót “tưởng chừng không thể mắc phải”. Ai có thể tin được chỉ một mẩu dây điện sờn lại khiến tên lửa LockMart Titan 4 nổ tung năm 1998, và sự nhầm lẫn khó tin giữa đơn vị đo mét với đơn vị đo của Anh khi thiết kế đã làm tàu thăm dò Mars Climate Orbite của NASA đâm sầm xuống Hỏa năm 1999. Oái oăm thay, rất nhiều sai lầm tương tự xảy ra trước đó nhưng không được chú ý vì hậu quả không đáng kể. Nếu sớm áp dụng lý thuyết Murphy, hẳn NASA phải thiết kế sao cho tiết giảm tối đa trường hợp có thể sai sót, đặc biệt với tình huống có xác xuất Murphy cao.

Đến nay, luật Murphy không chỉ phổ biến trong các ngành công nghiệp kỹ thuật đòi hỏi độ an toàn cao mà còn biến thể thành nhiều nguyên tắc cho các lĩnh vực khác như: luật Murphy trong khoa học, luật Murphy trong tình yêu, luật Murphy trong kinh tế….


Tinh thần Murphy nhắc ta hãy cẩn trọng một cách vui vẻ. Mỗi người đều có thể mắc sai lầm nên hãy cẩn thận hết mức có thể. Quan tâm đến sai sót trong quá khứ để bớt đi nhiều lầm lẫn trong tương lai. Và nếu một điều xấu có khả năng xảy ra, nó hiển nhiên sẽ xảy đến, nên đừng chỉ chăm chăm tin tưởng vào lộ trình đầu tiên đã vạch sẵn. Suốt quá trình thực hiện công việc, cần liên tục đánh giá hiện tại, hoạch định cẩn thận cho tương lai và linh hoạt ứng biến với môi trường luôn thay đổi.

Như Murphy - sau khi công bố Định luật – từng nói: “Tôi không có ý bôi đen cuộc đời mà chỉ muốn các bạn đề phòng thường xuyên. Một khi đã đề phòng cẩn thận ta sẽ tránh được nhiều tình huống không vui. Thế thôi!”.

Edward A. Murphy

Tags:

Tin Tức Liên Quan

Nghệ thuật niêm yết giá và gói sản phẩm mê hoặc


12-09-2017 MARKETING


1. Câu chuyện thứ nhất Chuyện kể là đàn ông Hàn Quốc rất sung mãn, đến 70 tuổi mà họ vẫn có nhu cầu khá cao về chuyện chăn gối. Điều này cũng kéo theo lượng tiêu thụ của bao cao su tại nước này rất lớn.

Xem Tiếp

Phản ứng như thế nào với các thông tin gây sốc


06-08-2017 MARKETING


Ở mỗi một giai đoạn khác nhau, nhà đầu tư lại phải đối mặt với những thông tin không mong muốn khác nhau. Vậy làm thế nào để các nhà đầu tư có thể tồn tại trong một môi trường kinh doanh đầy những thông tin bất ngờ như hiện nay?

Xem Tiếp

Chiến lược đàm phán Donald Trump


24-07-2017 MARKETING


Donald Trump - tỷ phú kinh doanh bất động sản tài giỏi người Mỹ. Ông tham gia tranh cử chức tổng thống nhà trắng năm 2016 và là người nổi tiếng trong giới kinh doanh từ rất lâu với những kinh nghiệm thành công đắt giá.

Xem Tiếp

Đầu tư các dự án resort ven đô, nên hay không


22-07-2017 MARKETING


Thị trường bất động sản (BĐS) hiện nay đang có những thay đổi và biến động không ngờ. Các nhà đầu tư đang đón nhận xu hướng, đầu tư vào các khu du lịch, khu nghỉ dưỡng.

Xem Tiếp

Những hạn chế đối với nhà đầu tư nước ngoài khi kinh doanh BĐS


21-07-2017 MARKETING


Bất động sản là một trong những lĩnh vực được nhiều nhà đầu tư quan tâm khi đầu tư vào Việt Nam. Tuy nhiên, hoạt động này đang bị hạn chế bởi khá nhiều quy định của pháp luật hiện hành.

Xem Tiếp

VỐN NHỎ NÊN ĐẦU TƯ GÌ


19-07-2017 MARKETING


Bạn có một số vốn nhỏ, bạn chưa biết đầu tư gì để hiệu quả. Bạn thắc mắc không biết đầu tư buôn bán ít vốn có dễ thành công hay không?

Xem Tiếp

THIÊN ĐƯỜNG DU LỊCH - CÁC ÔNG LỚN THẾ GIỚI ĐỒNG LOẠT ĐẦU TƯ VÀO VIỆT NAM


18-07-2017 MARKETING


Hoạt động sôi nổi của thị trường khách sạn Việt Nam đã lôi cuốn hàng loạt tập đoàn quản lý khách sạn quốc tế đổ về đây, trong đó có không ít tên tuổi hàng đầu thế giới.

Xem Tiếp

ĐẦU TƯ GÌ ĐỂ SINH LỜI TRONG NỬA CUỐI NĂM 2017


17-07-2017 MARKETING


Năm 2017 là một năm khởi sắc của nền kinh tế Việt Nam. Giá vàng có xu hướng tăng, chứng khoán ngập sắc xanh, thị trường bất động sản sôi động trở lại… Vậy đâu là cơ hội và thời cơ tốt nhất cho các nhà đầu tư để đầu tư sinh lời.

Xem Tiếp

KHI NÀO NHÀ ĐẦU TƯ NÊN ĐỨNG NGOÀI THỊ TRƯỜNG


14-07-2017 MARKETING


Trong các giao dịch và đầu tư, luôn có những thời điểm chúng ta giao dịch rất thuận lợi, nhưng có những lúc càng giao dịch chúng ta lại càng rơi vào vòng xoáy của thua lỗ.

Xem Tiếp

Bạn biết gì về Saigon Cargo Service- SCSC


13-07-2017 MARKETING


Trong ngày 12/7 vừa qua, tại Upcom công ty Saigon Cargo Service (SCSC) với mã chứng khoán SCS đã đưa cổ phiếu phổ thông lên mức 46.2 triệu. Đó chính là lý do vì sao những ngày gần đây cổ phiếu của SCSC được nhiều giới đầu tư “săn lùng”.

Xem Tiếp

Facebook Fanpage